Kategori: Kelimeler – Deyimler

Panzehir

Aslı Farsça pâdzehr (پادزهر) dir. Panzehir olarak Türkçeleşmiştir. “Zehre karşı kullanılan ve onun tesirini gideren ilaç” demektir. Pâd Farsçada bir çok manalara geldiği gibi (bekçi, koruyucu) anlamlarına da gelmektedir. Panzehirle aynı anlamı ifade eden...

Herif

Aslı “harîf” tir. Hirfet arapçada “sanat, zenaat” anlamına gelir. Harîf te “meslektaş, sanat arkadaşı” demektir. Hatta Çorum’da “hâri” haline dönüşmüştür. “Bırak hâri” derler ki “Bırak canım, Allahını seversen…” demektir. Harîf kelimesinin meslektaşlar arasında yapılan...

Çilingir sofrası

Rakı, şarap içilen, yanında kavun peynir gibi meze tüketilen sofraya verilen eğlenceli bir isimdir. Ancak “sarhoş sofrası” ile “anahtar uzmanlığı” nın ne alakası vardır diye hep merak edilmiştir. Bugün anahtar ustası anlamında kullandığımız çilingir,...

Zıvanadan Çıkmak

Genelde sakin olan insanların taşkınlık gösterecek ölçüde sinirlenerek kontrolden çıkması, çileden çıkması anlamında kullanılır. Zıvana kelimesinin aslı farsça zebane (dil) den gelmektedir. Zıvana, birbirine geçecek olan iki parça için kullanılır. Çubuk olan parçaya zıvana...

Pire İtte, Bit Yiğitte Bulunur…

Tarihin akışına yön vermiş en ünlü hayvanlar arasında bir adet “bit” vardır dersek şaşırmazsınız herhalde. Öyle ki sıradan bir insanı önce cihan hükümdarına damad, sonra da Vezir-i azam mertebesine çıkarmıştı. Kanuni‘nin birkaç oğluna karşılık...

Müneccimler

Müneccimler, Osmanlı döneminde bugünün astronomları ve meteoroloji uzmanlarının yaptığı işleri yapan meslek erbabıdır. Osmanlı Ordusunda da müneccimlik makamı vardı ve Ordunun bir yerde konaklaması veya yola çıkması için hava şartlarını inceler, buna göre lojistik...

Heyamola

Heyamola kelimesi denizci tabiridir. Şans dilemeyi ifade eder. “Eyyâm ola” sözcüğünden gelir. … Yahya Efendi, Kanuni dönemi ilim ve fen adamlarındandır. Allah dostu olarak bilinir. Çırağan’ın hemen yukarısındaki dergahında ülkesi için “adam” yetiştirir. Duası...

Censor

Censor, Antik Roma’da kullanılan bir memuriyet ünvanıdır. Censor nüfus sayımlarından (census), halkın ahlaki düzeyinin korunmasından ve devlet hazinesinin bazı konularda denetiminden sorumluydu. Bu kelime, günümüzde kullanılan “sansür” kelimesinin de kökenidir. Census, ilk olarak 6....