Kategori: Kelimeler – Deyimler

Pezevenk, kavat, vs. vs.

Çeşitli dillerdeki pek çok kelime hem anlam, hem telaffuz olarak az buçuk değişerek orta asyadan beridir Türkçede kullanılmaktadır. Pezevenk günümüz türkçesinde “kadın pazarlayan” anlamında kullanılmaktadır. Kelimenin hangi dilden geldiği tartışmalıdır. Azerbaycan Türkçesinde kullanılan “pəzəvəng”...

Amerikalılara neden “Yanke” deniyor?..

Dünyada, Amerikalıların çeşitli takma adları vardır, Pindos, Gringos, Yankee gibi… Pindosun, Ruslar tarafından Amerikanları aşağılamak için kullandıkları argo bir kelime olduğu söylenir. Gringo ise İspanyolca konuşanlarca ABD ahalisine verilen isimdir. Meksika halk dilinde “hispanic...

3 Kıta, 7 İklim (7 Deniz)

Osmanlının gücünün ulaştığı yerleri anlatmak için kullanılan kalıplaşmış bir cümle vardır; 3 kıta 7 iklim diye… 3 kıta denildiğinde Asya, Avrupa ve Afrika anlaşılmaktadır. Peki 7 iklimle ne anlatılmak istenmiştir?.. Müslüman coğrafyacılar 600’lü yıllardan...

Tandır sefası

Alt tarafı geniş, ağzı dar olarak kırmızı çamurdan yapılan ve pişmeden bir çukura gömülen bir çeşit fırına tandır denir. Arapça “tennur” kelimesinin türkçeleşmiş halidir. İçinde tezek ve çalı çırpı yakılarak ekmek pişirilir. Anadoluda hala...

Zümrüdü Anka

Dünyanın bütün toplumlarının kültürlerinde yaşayan efsanevi bir kuş motifidir. İranlılarda “Simurg”, Araplarda “Anka”, Latincede “Phoneix”, Hintlilerde “Garuda” aynı kuşu anlatır. Türklerdeki bir diğer adı “Konrul” dur. Bunun “Toğrul” adında bir ikizi vardır. Kaf dağında...

Geyik muhabbeti

Abdülhamid Han’a isyan ederek dağa çıkan Resneli Niyazi burada geçirdiği günlerde bir geyik yavrusu bularak kendisine alıştırır. 31 Mart sonunda İstanbul’a yürüyen Hareket ordusunun içinde Niyazi ve geyiği de vardır. Hayvan İstanbul’da herkesin ilgi...

Balık, kent, şehir, gârâ

Balık (Balk=Balkh), Göktürk harfleriyle yazılmış kitabelerde “şehir” anlamında kullanılan bir kelimedir. Orijinali balk, balh (بلخ) idi. Ağızlarda balık şekline dönüşmüştür. Orhun yazıtlarında “balıktakiler dağa çıkmış, dağdakiler de aşağı inmişti” şeklinde kullanılmıştır. Tonyukuk Kitâbesi’nde Çin’e...

Gulyabani

Yolculara ve gezginlere musallat olduğu, hatta onları yediği düşünülen insanımsı görünen ruhani varlık. Çok uzun boyludur. Vücudu sarı ve kırmızı kıllarla kaplı ve pis kokuludur. Her yörede farklı icraatlerinden bahsedilir. Geceleyin at koşturmayı, mezarlıklardan...